Скопје е најзагадено зиме затоа што лежи во котлина опкружена со планини. При мирно, студено време настанува температурна инверзија која дејствува како капак над градот и го заробува загадениот воздух од греење, сообраќај и индустрија близу земјата, каде се натрупува со денови наместо да се разнесе.

Зошто токму зиме?

Зимскиот проблем со воздухот во Скопје е спој на три работи: релјефот на градот, зимското време и изворите на загадување кои зиме се најактивни. Лете воздухот полесно се меша и разнесува; зиме се случува спротивното.

Што е температурна инверзија?

Нормално, воздухот станува постуден како што се качуваме повисоко. При температурна инверзија тоа е превртено: слој топол воздух лежи над постудениот воздух близу земјата.

Тој топол слој делува како капак. Загадениот, студен воздух под него не може да се издигне и разнесе, па останува заробен близу земјата. Во котлина како скопската, каде планините веќе го попречуваат ветрот, инверзијата го прави проветрувањето уште послабо.

Од каде доаѓа загадувањето?

Главните извори се поврзани со студеното време и секојдневниот живот во градот:

  • Греење на домовите — особено согорувањето на дрва и други цврсти горива зиме.
  • Сообраќај — издувните гасови од возилата во густо населената котлина.
  • Индустрија и други извори во и околу градот.

Зиме греењето работи најмногу токму кога инверзијата најмалку дозволува воздухот да се исчисти — затоа загаденоста се натрупува.

Кога е најлошо, а кога подобро?

Загаденоста е најлоша при мирни, безветрени, студени денови, кога инверзијата е силна и трае подолго. Спротивно, ветрот, дождот и снегот го мешаат и расчистуваат воздухот, па по промена на времето квалитетот често брзо се подобрува.

Затоа квалитетот на воздухот во Скопје може драстично да се разликува од ден на ден во зависност од времето.

Како да се заштитите?

Во деновите со висок индекс на загаденост:

  • Ограничете напорни активности на отворено, особено за деца, постари лица и луѓе со респираторни проблеми.
  • Држете ги прозорците затворени во најзагадените часови.
  • По можност користете прочистувач на воздух во затворен простор.

За да знаете кога да внимавате, следете го дневниот индекс за квалитет на воздухот за Скопје и планирајте ги активностите на отворено во подобрите денови. Ако сакате да разберете што значат самите бројки, видете го водичот за тоа што е AQI индексот.